Voedingsproducten: hoe ze goed bewaren na het openen van de verpakking? Volgens thema Voeding         Gepubliceerd : 05/06/2012 Categorie: Artikel

Een OIVO-studie uit 2011 over het terugschroeven van de voedselverspilling stelde zich tot doel om de begrippen met betrekking tot bewaarbaarheid te evalueren en de consumenten te informeren over de mogelijkheden die op het vlak van de productbewaring geboden worden. Laten we om te beginnen niet vergeten dat het een Europese richtlijn (vertaald in Belgische wetgeving door het Koninklijk Besluit van 13 september 1999) is die voor de etikettering van voorverpakte voedingsmiddelen in detail vastlegt welke gegevens verplicht op een voorverpakt product vermeld moeten worden. De minimale houdbaarheidsdatum Die datumaanduiding is ��n van de verplichte vermeldingen. Ze informeert de consument over de tijdsspanne waarin een voedingsproduct al zijn specifieke eigenschappen (zoals gehalte aan voedingsstoffen, vitaminen, heilzaamheid...) behoudt. Die periode verschilt naar gelang van het type product, de bewaar�behandeling die het product heeft ondergaan en de omstandigheden waarin het wordt bewaard. Die termijn is veel korter voor kwetsbare producten, zoals gehakt vlees of patisserie, en zal veel langer zijn voor voedingsproducten zoals rijst, spaghetti of UHT gesteriliseerde melk. De minimale houdbaarheidsdatum, die vrij door de fabrikant wordt bepaald, wordt ook gebruikt voor de voedingsproducten die niet bederfbaar zijn, maar waarvan de smaak of het uitzicht mettertijd kan veranderen (zoals bij chocolade, die wit wegtrekt wanneer hij te oud wordt). De uiterste optimale gebruiksdatum kan op verschillende manieren op de verpakking aangeduid worden: ofwel met de vermelding "bij voorkeur te gebruiken v��r..." plus de dag en maand: deze geldt voor de voedingsproducten die gedurende maximum 3 maanden consumeerbaar blijven; ofwel met de vermelding "bij voorkeur te gebruiken v��r�" plus de maand en het jaar: deze geldt voor de voedingsproducten die 3 tot 18 maanden bewaard kunnen worden; ofwel met de vermelding "te gebruiken v��r einde..." plus enkel het jaar: dit geldt voor producten met een bewaartijd van langer dan 18 maanden. Wanneer u dus een voorverpakt product in handen hebt waarop een uiterste optimale gebruiksdatum staat, wel dat zeggen dat ze een bewaarbehandeling ondergaan hebben of een samenstelling hebben waardoor de bacteri�n zich niet meer of maar heel traag kunnen ontwikkelen. Eenmaal die datum verstreken is, kunnen de voedingswaarde (eiwitten, vetten, vitaminen enz.) en/of de extern waarneembare eigenschappen (smaak, geur, uitzicht) verslechteren. Maar opdat de datumgarantie van toepassing zou blijven, moet u altijd de specifieke bewaarinstructies respecteren, als de fabrikant ze vermeldt natuurlijk! En vooral niet vergeten dat de uiterste optimale gebruiksdatum niet langer telt wanneer de verpakking opengemaakt is! Wat te doen eenmaal de verpakking opengemaakt werd? Wanneer de verpakking open is geweest, begint het product aan zijn secundaire levensduur (SLD): het moet in alle gevallen beschouwd worden als een vers product en binnen zo kort mogelijke tijd geconsumeerd worden, in principe zelfs nog v��r de uiterste verbruiksdatum! En die regel geldt zowel voor de zeer bederfbare verse producten als voor conservenblikken en alle producten met een oorspronkelijke bewaartijd van meer dan 18 maanden. En het is de fabrikant die � in principe � de consument moet informeren, want er bestaat geen enkele wetgeving of norm over de bewaartijd na opening van de verpakking. In de praktijk is het echter vaak enkel de ervaring die de keuze van de fabrikanten stuurt en passen de ondernemingen het voorzorgsprincipe toe bij gebrek aan doortastende wetenschappelijke testen. In het kader van de strijd tegen voedsel�verspilling vindt het OIVO het onontbeerlijk dat de uiterste verbruiksdatum na opening van de verpakking aan de consumenten meegedeeld wordt. Tips voor de consument Enkele basisregels om te onthouden: Na het openen van de verpakking moet het product geconsumeerd worden v��r de datum die op het etiket aangegeven staat. Om een voedingsproduct microbiologisch te stabiliseren tot aan de uiterste optimale gebruiksdatum, is het noodzakelijk om het tot -18�C te diepvriezen. De microbiologische analyses van het product zullen 2 jaar later nog altijd dezelfde zijn als de resultaten na ��n week in de diepvries! Opgelet met het ontdooien! Dat moet tot een derde van de dooi gebeuren op 4�C en voor de overige twee derden op 8�C. Een slecht uitgevoerde ontdooiing bevordert immers de microbengroei. Voedingsproducten diepvriezen maakt het mogelijk om ze tot voorbij de uiterste gebruiksdatum te bewaren, maar die bewaartijd is ook niet eindeloos! Het bevriezen leidt immers tot verdroging van de producten. En bepaalde producten, zoals boter, gaan ranzig worden (diepgevroren boter bewaar je niet langer dan een jaar). Eenmaal ontdooid mag het product niet langer dan nog drie dagen (de dag van ontdooiing inbegrepen) bewaard worden. Merk op dat eieren in hun verpakking bewaard moeten worden en niet in de koelkastdeur, dit om te vermijden dat er temperatuurverschillen veroorzaakt worden die salmonella doen ontstaan. Op verse groenten en fruit, niet geschilde en niet gesneden aardappelen, frisdranken, zout, azijn, dranken met meer dan 10% alcoholgehalte e.a. moet er geen uiterste verbruiksdatum vermeld worden. Hetzelfde geldt voor brood en patisserie, waar de garantie enkel de eerste 24 uren na de aankoop dekt. Voedingsproducten in geopende verpakkingen bewaren Hoewel de UVD na opening niet duidelijk bepaald kan worden, kan er op basis van de verklaringen van producenten en voedingsdeskundigen en van de wetenschappelijke analyse toch een reeks betrouwbare indicaties meegegeven worden. Enkele voorbeelden: Koffiebonen en gemalen koffie kan na opening 7 dagen bewaard worden in de koelkast (en niet in droge bewaring in de kast, want dan zal de koffie zijn aroma niet even goed behouden...). Appelsap in een geopende verpakking kan 2 dagen in de koelkast bewaard worden. Een geopend pak sinaasappelsap: 2 dagen. Grenadinesiroop: 60 dagen, ook in de koelkast. Chocolade: 210 dagen of ongeveer 7 maanden, in droge bewaring, afgeschermd van lucht en licht. Ananas in blik: 3 dagen in de koelkast (op voorwaarde dat de ananas is overgeheveld naar een goed sluitend plastic recipi�nt). Champignons in blik: 3 dagen in de koelkast (zelfde opmerking als hierboven). Gepelde tomaten en concentraat: 3 dagen in de koelkast (+ zelfde opmerking: alle geopende blikken moeten overgegoten worden in een aangepast recipi�nt om te vermijden dat het metaal naar het voedingsproduct migreert). Verse spaghetti en pasta in geopende verpakking kunnen 3 dagen in de koelkast bewaard worden. Anderzijds geldt voor rijst, na opening van de verpakking, dat hij ��n jaar droog bewaard kan worden en dat geldt ook voor droge pasta's. Eenmaal geopend kunnen alle oli�n maar 24 dagen bewaard worden, in droge bewaring en afgeschermd van licht en lucht Bewaart u de geopende mayonaisepot wekenlang in de koelkast? In principe blijft mayonaise in een geopende verpakking maar 7 dagen goed; voor mosterd is dat 20 dagen en voor de pikante sausen 30 dagen. Plakjes Gouda: 3 dagen te bewaren in geopende verpakking; gorgonzola heeft een hogere resistentie: 15 dagen; maar mascarpone en mozzarella en ook ricotta kunnen niet langer dan 2 dagen bewaard worden. Melk in een geopende verpakking dient na ��n dag geconsumeerd te worden. Charcuterie heeft, nadat de verpakking geopend werd, een levensduur die beperkt blijft tot 2 dagen. Tot besluit nog deze recapitulatie: op de verpakkingen die u koopt staat de bewaartijd uitgedrukt in dagen, maanden of zelfs jaren, maar als de verpakking eenmaal geopend word, wordt de bederftijd een kwestie van dagen of uren...! Blijf dus waakzaam en... gooi de producten weg waar u twijfels bij hebt!